Nowy kolor: bursztynowy

Bursztynowy (wcześniej nazywany x-kolorem od kodu EMS „x” używanego do opisu kolorów nieuznanych) to niedawno uznany kolor występujący prawdopodobnie tylko u kotów norweskich leśnych (być może pojawił się również u innych ras, ale nie został jak dotąd rozpoznany). Uwarunkowany jest recesywną mutacją w genie Extension, która jest pierwszą taką mutacją udokumentowaną u kotów.

Mutacje genu Extension są znane u różnych gatunków zwierząt w tym u myszy, świń, koni, psów, u których tworzą szereg alleli, a także u ludzi – rudy kolor włosów. Nazwa genu pochodzi od funkcji jaką spełnia – wspólnie z genem Agouti kontroluje rozprzestrzenianie we włosie eumelaniny w stosunku do ilości feomelaniny.

Gen Extension koduje receptor melanokortyny MC1-R występujący w błonie melanocytów, który wiąże hormon melanotropowy (MSH Melanocyte Stimulating Hormone) stymulujący produkcję czarnego pigmentu eumelaniny. Mutacja w genie powoduje powstanie częściowo nieczynnego receptora, co uniemożliwia pełną syntezę eumelaniny, w zamian produkowana jest feomelanina nadająca włosom żółty kolor.

Zmutowany allel e jest recesywny, a to znaczy, że może istnieć w populacji niezauważony tak długo, aż para nosicieli nie doczeka się bursztynowego potomka – homozygoty ee.

Badania, które umożliwiły wykrycie mutacji odpowiedzialnej za kolor bursztynowy pozwoliły też na stworzenie testu genetycznego umożliwiającego identyfikację nosicieli. Przy okazji wykazały również, że kolor bursztynowy NFO i umaszczenie złociste u kotów syberyjskich nie są ze sobą powiązane, mimo iż mogą wyglądać podobnie.

Fenotyp

Tuż po narodzeniu kocięta wyglądają jak normalnie zabarwiane z ciepłym odcieniem, lecz w miarę dorastania wykazują rozjaśnienie i wyrudzenie ciemniejszych partii włosa i stopniowy zanik wzoru pręgowania.

Dorosłe pręgowane koty w kolorze bursztynowym/jasnobursztynowym mają morelowy/beżowy kolor sierści, ciemne włosy okrywowe na grzbiecie i końcówce ogona. Poduszki łap i oprawa oczu są czarne bądź ciemnoszare, natomiast lusterko nosa różowe bez obwódki.

U kotów gładkich bursztynowych, homozygot aaee, wymuszona jest ekspresja pręg, które są czarne (u kotów bursztynowych – nt) bądź niebieskie (u kotów jasnobursztynowych – at). Futro miedzy ciemnymi pręgami zabarwione jest na kolor biszkoptowy w odcieniach od ciepłego do chłodnego. Poduszki łap, oprawa oczu i okolica nosa ciemne. Lusterko nosa czarne/niebieskie, bez obwódki.

Działanie genu O hamuje ujawnienie się genu Extension i kot pozostaje rudy. Szylkretki charakteryzują się rudymi/kremowymi plamami na tle koloru bursztynowego/jasnobursztynowego.

Krótka historia nowego koloru

Koty norweskie leśne (NFO) są rasą naturalną, występującą w podstawowych kolorach. Nieuznane są kolory pochodzenia orientalnego: czekoladowy/liliowy, cynamonowy/płowy oraz znaczenia point. Nic więc dziwnego, że w 1992 roku narodziny dwóch egzotycznie umaszczonych kociąt wzbudziły zdziwienie i niepokój.

S*Wildwood’s Iros (NFO nt 22) i S*Wildwood’s Imer (NFO at 24), pierwsze koty w kolorze bursztynowym, zarejestrowano początkowo jako czarny pręgowany (NFO n 22) i niebieski pręgowany (NFO a 23), a po roku zmieniono im zapis w rodowodach na czekoladowy pręgowany (NFO xb 22) oraz liliowy cętkowany (NFO xc 24). W FIFe nieuznane kolory oznacza się za pomocą litery x, stąd też stały się one znane pod pojęciem x-kolorów.

W latach następnych rodziło się coraz więcej kociąt w x-kolorach, głównie w Szwecji i Niemczech. Ustalono, że wszystkie dziwnie umaszczone koty posiadają w rodowodzie wspólnych przodków – Niro’s Dundera (ur.1983) oraz Klöfterhagens Babuschke (ur.1981) – a gen odpowiedzialny za kolor musi pochodzić od któregoś z nich.

W 1998 roku zorganizowano seminarium, na którym porównano koty w x-kolorach z kotami innych ras. Wysnuto wniosek, że koty w x-kolorach są bardziej podobne do kotów cynamonowych i płowych niż do czekoladowych i liliowych. Badania mikroskopowe włosów potwierdziły podobieństwo do koloru cynamonowego i płowego. Tego samego roku zwolennicy x-kolorów podjęli nieudaną próbę uznania tych kolorów dla NFO.

Hodowcy obawiali się, że pojawienie się nowych kolorów jest wynikiem, przypadkowej lub rozmyślnej, krzyżówki z inną rasą, która mogłaby wprowadzić do puli genowej kotów norweskich leśnych inne niepożądane cechy oraz wady genetyczne. W tamtym czasie teoria powstania nowej mutacji wydawała się mało prawdopodobna.

Nowe światło na pochodzenie x-kolorów rzuciły krzyżówki testowe z kotami innych ras w kolorach czekoladowym i płowym oraz złocistym:

  1. 2000r – NFO xo 24 + SOM p (w hodowli S*Kattbossens),
  2. 2002r – NFO ny 23 + OLH b 23 (w hodowli van Moraja),
  3. 2002r – NFO xo 24 + SBI b (w hodowli av Arlesbrunnen),
  4. 2002r – NFO x 25 + PER ny 11 (w hodowli van Moraja).

Wykazały one jednoznacznie, że koty w x-kolorach nie są czekoladowe/liliowe, cynamonowe/płowe, ani też nie jest to nowa mutacja w genie B. Późniejsze testy genetyczny potwierdziły, że koty norweskie w kolorze bursztynowych są genetycznie czarne (BB).

Stało się jasne, że x-kolory to coś z czym hodowcy nie mieli wcześniej do czynienia, i że nie jest możliwe zakwalifikowanie ich do już istniejących odmian barwnych, nawet bardzo rzadkich (jak modyfikacja rozjaśnienia – Dilute modifier). Sprawy nie ułatwiał fakt dużej różnorodności odcieni i barw w jakich występują koty bursztynowe oraz niewyjaśnionego jeszcze wtedy statusu odmian bez pręgowania. Kolor opisano jako „lisi”, a aby zobrazować model dziedziczenia posłużono się roboczą nazwą genu „modyfikatora czerni”.

Pomimo wielu niejasności 28 maja 2004 roku podczas Generalnego Zebrania FIFe w Portugalii wniosek o uznanie nowych kolorów dla NFO został przyjęty i kolorom ostatecznie nadano nazwę bursztynowy i jasnobursztynowy, a do systemu kodów EMS dodano przyrostek -t.

Słowa kluczowe: , ,

Piśmiennictwo

1. Peterschmitt M. et al. (2009) Mutation in the melanocortin 1 receptor is associated with amber colour in the Norwegian Forest Cat.
2. About those colours: Discussion of of x-colors in the Norwegian Forest Cat http://www.skogkatt.pl/international-skogkatt-secretary/newcol.htm.
3. Łodzińska A. Bursztynowe koty. KOT 1(1) 2005.
4. Cinnamon And Fawn Norwegian Forest Cats http://hem2.passagen.se/xcats/storyengelska.htm.
5. NFO X-color discussion http://www.skogkatt.pl/international-skogkatt-secretary/poznan98.htm.